De kinderen die nú op de basisschool zitten, vormen voor het overgrote deel de eerste generatie die opgroeit zonder grootouders die de oorlog nog hebben meegemaakt. Slechts een enkeling heeft ze nog: opa's en oma's die uit de eerste hand kunnen vertellen over 'die vijf jaar', waarover een mensenleven lang werd nagepraat. Een speurtocht door de Alkmaarse binnenstad moet die geschiedenis tóch tastbaar maken.
Vier mei: de vlaggen halfstok, de herdenkingen. Ook kinderen krijgen er iets van mee en stellen er vragen over, maar voor velen van hen blijft het abstract. De voedselbonnen van oma, die zien ze meestal niet eens meer. En al die anderen verhalen die families soms voor generaties tekenden worden voor deze kinderen stilaan tóch verhalen van anderen, van verder weg.
Daarbij helpt het niet dat praten over de oorlog, over onvrijheid, over de verschrikkingen van de jodenvervolging - niet voor iedereen vanzelf gaat. "Dit is precies wat wij voor ogen hadden, hier waren we naar op zoek." (tekst gaat door onder de foto)
Hugo Koeman is behalve van 5 mei ook bekend van 'Groots Alkmaar' (foto: Groots Alkmaar)Dat zegt Hugo Koeman van het 5 Mei Comité Alkmaar. Hij is blij met de laagdrempelige speurtocht die bedoelt is voor basisschoolkinderen, en die tenminste het gesprek opent. "We hebben zo'n idee vroeger ook wel eens gehad, omdat we altijd op zoek zijn naar mogelijkheden om de jeugd erbij te betrekken. Maar hier ben ik alleen op afstand bij geweest, dat is ook wel eens mooi."
'Speuren naar Vrijheid' werd gemaakt door VVV Alkmaar. Het is een wandeling door de oude stad, met daarin opgenomen het beeld van 'Tante Truus' en de 'Struikelstenen' die zijn te herkennen in de bestrating van onder meer de Oudegracht. Het Canadaplein. De synagoge wordt niet overgeslagen - aan de kinderen de vraag wat dat nou voor letters zijn, boven de deur.
De doelgroep zijn kinderen in groep zes en zeven. Om het belang van de speurtocht te onderstrepen is het boekje officieel overhandigd aan de burgemeester én de kinderburgemeester van Alkmaar. Het idee erachter gaat terug op de viering van 80 jaar vrijheid in 2025.
"Het goede hiervan is dat ze het thema vrijheid terugbrengen naar een plek, gewoon hier in de stad. Een plek waar die kinderen ook zelf naar terug kunnen gaan", zegt Koeman. "Ik hoop echt dat ze straks denken: daar ben ik geweest, dat is vrijheid." (tekst gaat door onder de foto)
Struikelstenen aan de Oudegracht. Ook de Lutherse kerk, op de achtergrond, is deel van de speurtocht (foto: Streekstad Centraal)Opvallend is dat de speurtocht zich niet tot de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog beperkt. Er zijn ook stops bij de Regenboogbank, bij de Queer Boekhandel. "Vrijheid is van alle dagen", zegt Koeman daarover. "Prima dat ze het breder trekken."
Het Namenmonument bij het station wordt dan weer gemist. Dat staat wel vermeld in het formulier, maar is geen onderdeel van de route, die zich tot de binnenstad beperkt. Hierdoor komen het Huis met de Kogel en Victorientje wél aan bod, als verwijzingen naar Alkmaar Ontzet. Een verhaal dat voor de leerlingen ook van een andere tijd is, maar door de vele tradities rond 8 oktober toch niet is vergeten.
"Daar is dit ook voor. Op Bevrijdingsdag wordt het boekje gratis uitgedeeld. Ik vind het leuk dat het echt een speurtocht is. Dat werkt. Ik was laatst met mijn eigen kleinkind in Artis, die had ook zo'n speurtocht - nou, ik heb geen dier gezien", lacht Koeman, die niet twijfelt aan de toewijding van de jongste generaties.
"Dat is ook vrijheid: elkaar respecteren, vertrouwen hebben. Ik denk echt dat het gebruikt gaat worden en daar ben ik blij mee. Ik ga 'm zelf ook lopen!"
