Lokale partijen scoorden weer goed bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen. Maar lang niet overal lukt het deze partijen om ook de weg naar het college te vinden. Sterker: een rondgang in de regio laat zien dat het vaak juist de landelijke partijen zijn die aan het langste eind trekken, al is het zeker niet zo dat lokaal helemáál is uitgespeeld. Zolang ze maar meebewegen met de landelijke trends.
Die gedachte komt al op bij beschouwing van het formatieproces in Alkmaar. De lokale partij BAS was daar zelfs één van de winnaars van de verkiezingen. Het zittende college, met daarin meerdere lokale partijen, behield ook gewoon zijn meerderheid en leek dus door te kunnen reageren.
Maar, met het initiatief in de formatie bij de winnende fusiepartij GroenLinks-PvdA: al snel leken de kaarten tóch opnieuw te zijn geschud. Alkmaar formeert op het moment met louter landelijke partijen. (tekst gaat door onder de foto)
De zittende Alkmaarse coalitie behield z'n meerderheid, maar inmiddels zijn landelijke partijen aan zet (foto: Streekstad Centraal)In Dijk en Waard doet er wél een lokale partij aan de onderhandelingen mee, maar over het uitblijven van verdere gesprekken met de Dijk en Waardse Onafhankelijke Partij (DOP) was toch wel enige verbazing.
Deze week werd bekendgemaakt dat de beoogde coalitie het inmiddels zelfs over hete hangijzers als parkeren eens wordt. Voor DOP zit er vooralsnog weinig anders op dan oppositie voeren en ook andere lokale partijen zullen zich moeten schikken in die rol.
Enigszins vergelijkbaar ligt het in Heiloo en Castricum, waar een lokale partij de verkiezingen won en dus aan zet was bij de coalitievorming, maar waar er zich vervolgens wel een coalitie lijkt te vormen zonder ándere lokale partij. En in Bergen lijkt de grote winnaar, Ons Dorp, de boot te missen. De andere lokale partij in de gemeente, KiesLokaal, formeert met de landelijke partijen verder. (tekst gaat door onder de foto)
Voor fractievoorzitter Henk Borst van Ons Dorp komen er jaren van oppositievoeren aan (foto: aangeleverd)In Uitgeest vist nieuwkomer én verkiezingswinnaar Onafhankelijk Uitgeest achter het net, maar daar gaat het in de eerste plaats om een al zittend college dat z'n meerderheid handhaafde, en dus verder wil. Iets dat in Alkmaar aanvankelijk ook een vanzelfsprekendheid leek.
Het beeld van lokale partijen die wel meedoen, maar toch niet allemaal en soms met de nodige twijfels over de ingeslagen weg, blijkt ook búiten de eigen regio van Streekstad Centraal te bestaan. Hoorn formeert met landelijke partijen en Hoorn Lokaal, maar de grootste partij Hart van Hoorn valt buiten de boot.
Koggenland, grenzend aan Alkmaar en aan Dijk en Waard, is ook zo'n gemeente waar lokaal tot de oppositie veroordeeld lijkt nu een coalitie van VVD, CDA en PRO in de maak is. In Opmeer behield de zittende coalitie net aan de meerderheid, met één lokale partij en verder landelijke - en die coalitie wil, net als in Uitgeest, door. (tekst gaat door onder de foto)
In UItgeest ziet Dannij van der Sluijs van winnaar Onafhankelijk Uitgeest de oude coalitie doorregeren (foto: aangeleverd)Het zou niet juist zijn om te zeggen dat lokale partijen helemaal niet meer meedoen. Maar wat toch wel sterk opvalt is dat 'motorblokken' van landelijke partijen elkaar vasthouden, of zelfs opnieuw lijken te vinden, zoals in Alkmaar.
Het is een ontwikkeling die niet helemaal uit de lucht komt vallen. De lokale politiek ziet zich met steeds grotere uitdagingen geconfronteerd, waar tegelijk steeds minder budget voor is: het spreekwoordelijke ravijnjaar. Door een andere financiering en herverdeling van taken neemt het rijk meer regie. Voor een eigen koers van gemeenten is minder ruimte.
Een sprekend voorbeeld daarvan is de spreidingswet. Het huidige Alkmaarse college, dat tegensputtert tegen het COA en maar niet tot het vereiste aantal opvangplekken komt, moet tekst en uitleg geven. De met lokale partijen tot stand gekomen meerderheid staat dus al onder druk van rijksbeleid. Een coalitieakkoord zónder lokale partijen is misschien tóch makkelijker in lijn met de Haagse realiteit te kneden.
Die gedachte komt ook op bij de ingeslagen routes in andere gemeentes: niet te ver uit te pas, minder ruimte voor experimenten. Het rijk is nou eenmaal geen partij waarmee het goed kersen eten is, realiseren ook politici in de regio zich maar al te goed.
De overheid, ook op lokaal niveau, wordt professioneler. 'Logger' misschien ook, verder van de gewone mensen af. Dat is wat lokale partijen graag benadrukken in campagnetijd. Maar het beleid moet uiteindelijk daarná gemaakt worden en dan is de bestuurlijke realiteit leidend. Tot de kiezer daar écht een stokje voor steekt.
