Noodopvang dicht, daklozen weer buiten: Reijha zoekt nieuwe plek

In Alkmaar slapen nog steeds daklozen buiten, ook nu het ’s nachts vriest. Een kleine noodopvang aan de Oudegracht bood even uitkomst, maar moest vorige week plots sluiten na klachten. Oud-dakloze Reijha Khatien wil dat er snel een nieuwe plek komt. “Iedereen verdient een warme en veilige plek.”

Reijha leefde tussen 2020 en 2023 op straat in Alkmaar. Ze weet hoe het voelt om geen veilige plek te hebben. In die periode leerde ze veel andere dak- en thuislozen kennen. Volgens haar is er een groep die nu tussen wal en schip valt: ze kunnen of willen niet naar de grote opvang, maar hebben ook geen alternatief.

Begin januari leek er even een oplossing te zijn. Aan de Oudegracht ging een tijdelijke noodopvang open in ’t Swaenennest, naast de Lutherse Kerk. Daar stonden acht bedden klaar. Daklozen wisten de plek al snel te vinden, vooral omdat het er rustiger was dan in de grote opvang.

Maar vorige week ging de noodopvang onverwacht dicht. Buurtbewoners hadden geklaagd en wezen erop dat het pand niet bewoond mag worden. Reijha baalt daarvan. "Vanuit hun warme huis zetten klagers deze mensen dus gewoon weer terug op straat." (tekst gaat verder onder de foto)



Een van de mensen die daar sliep is Mark (61). Hij is verslaafd aan alcohol en slaapt sinds vorige week weer buiten. In de 24-uursopvang wil hij liever niet zijn. De kleine noodopvang vond hij juist prettig. Reijha ziet hem regelmatig bij Aanloophuis de Steiger. "Mark is een schat, maar trekt het gewoon niet in de opvang aan de Helderseweg", vertelt Reijha.

Ook hulpverleners herkennen dit probleem. Plien Kok van Brijder Verslavingszorg maakt zich zorgen om mensen zoals Mark. "Er is een groep die de prikkels van de 24-uursopvang niet aan kan", vertelt Plien. "Dan blijven ze liever op straat. Maar je wil niet dat ze straks doodvriezen."

Volgens Kok is dit niet iets van alleen deze winter. Ze ziet al langer dat de opvang in Alkmaar tekortschiet. "De afgelopen maand laat weer zien dat er gewoon te weinig plek is in Alkmaar voor daklozen", zegt Plien. "De groep daklozen groeit en de vraag naar verschillende soorten opvanglocaties ook."

Dat groeiende aantal daklozen zorgt ook voor meer problemen in de stad. Afgelopen zomer was dat bijvoorbeeld te merken in de Spoorbuurt. Bewoners klaagden daar over overlast door dak- en thuislozen en verslaafden. Er werd gedeald, openlijk drugs gebruikt, alcohol gedronken, in het openbaar geplast en mensen werden lastiggevallen. (tekst gaat verder onder de foto)



Tegelijk zijn er ook daklozen die juist klagen over het strenge regime in de 24-uursopvang. Zij slapen liever buiten, terwijl ze wel zorg nodig hebben. Reijha vindt dat gevaarlijk, zeker omdat ze voorbeelden kent van hoe fout het kan gaan.

Zo noemt ze het verhaal van Duncan (47) uit Castricum. Hij wilde ook niet in de opvang slapen. In mei vorig jaar sliep hij met een andere dakloze op een bootje in de Hoornsevaart. In de nacht brak er brand uit en Duncan raakte ernstig gewond. Hij loopt nog steeds met een kruk en heeft dagelijks veel pijn. Volgens Reijha is dat precies het soort situatie waar ze bang voor is.

Sinds eind 2023 heeft Reijha zelf weer een woning. Toch blijft ze zich inzetten voor de mensen die nog buiten slapen. "Het gaat mij gewoon enorm aan het hart hoe er met een bepaalde groep mensen wordt omgegaan", vertelt ze.

Op dit moment is Reijha in gesprek met kerken om te kijken of er opnieuw een extra noodopvang kan komen, op een plek waar het wél mag. Ze hoopt dat er snel iets verandert. "Er moet wat gebeuren, want anders wordt het probleem alleen maar groter. Bovendien verdient iedereen een warme en veilige plek."

In de opvang van dnoDoen komt niet iedereen terecht. Directeur Hil Rabenberg zegt dat er altijd een groep blijft die buiten slaapt. “Wij halen, ondanks de kou, mensen niet actief van de straat zoals in andere gemeenten”, vertelt hij. “Bovendien is er een groep die helemaal niet naar binnen wil.”

Volgens Rabenberg speelt ook mee dat het in de opvang soms onrustig kan zijn. Hij ziet spanningen tussen mensen die er verblijven. “We hebben te maken met een groep die ernstig verslaafd is en sommigen zijn ook agressief.” Als het misgaat, kan iemand tijdelijk worden geweerd. “Soms kies je dan voor de veiligheid van je personeel en de overige mensen in de opvang”, vertelt Rabenberg.

De directeur vraagt zich af of de 24-uursopvang wel past bij deze groep. “Je kunt je ook afvragen of de 24-uursopvang wel de juiste plek is voor deze groep”, stelt hij. “Deze mensen hebben veel intensievere begeleiding nodig en bovenal een eigen plek.” Als oplossing noemt hij zogenoemde ‘Skaeve Huse’.

“Dat zijn woningen voor overlastgevende daklozen, die door gedragsproblemen nergens meer terechtkunnen, maar dat project schiet nog niet op. “Er is gewoon een schreeuwend tekort aan woningen”, besluit Rabenberg.