Acht nominaties voor de NS Publieksprijs - wennen doet het nooit. Saskia Noort, die opgroeide in Bergen, maakt dit jaar opnieuw kans op de felbegeerde boekenprijs. En dat met een roman die behoorlijk anders is dan de thrillers waarmee ze bekend werd. Voor 'Adem' gooide ze haar vertrouwde manier van schrijven overboord. Een gewaagde keuze, maar wel eentje die haar opnieuw een nominatie opleverde. "De kunst is eigenlijk vooral om erbij te blijven. Eén keer is makkelijker dan acht keer."
Voor Noort blijft een nominatie bijzonder, hoe vaak haar naam ook op het lijstje verschijnt. "Eén keer genomineerd is prachtig. Maar eigenlijk hoe vaker, hoe bijzonderder het wordt." Dat ze er na al die jaren nog steeds bij hoort, ziet ze als een belangrijke erkenning.
En dit keer misschien wel een beetje extra. Want met Adem schreef ze geen thriller zoals haar lezers die van haar gewend zijn. Het boek draait om een vrouw van bijna vijftig die er genoeg van heeft om voortdurend naar de pijpen van anderen te dansen. Een verhaal over ouder worden, relaties, de overgang en opnieuw je eigen weg vinden. Spannend, maar volgens Noort ook grappig. "Het is gewoon een ander boek. Het is wat meer experimenteel voor mijn doen, dus dat vind ik heel erg leuk. Dat ik daarmee toch weer zover gekomen ben."
Opvallend genoeg begon Adem helemaal niet als boek. Noort bedacht het verhaal oorspronkelijk voor een televisieserie. Maar toen het betrokken productiebedrijf failliet ging, viel het plan in duigen. Voor Noort bleek dat achteraf juist een geluk bij een ongeluk. Het verhaal kwam weer helemaal bij haar terecht en ze kon ermee doen wat ze wilde. "Voor tv kan je niet zo goed doen wat je zelf wil, maar bij een boek wel." (tekst gaat door onder de foto)
Felroze en niet te missen: exemplaren van Adem in de schappen van Boekhandel Thomas in Bergen. (foto: Streekstad Centraal)Met die vrijheid besloot Noort het schrijven dit keer anders aan te pakken. Geen vastomlijnd plan, geen verplicht genre en vooral geen druk om opnieuw een klassieke thriller af te leveren. Ze vertelde haar uitgever dat ze gewoon wilde beginnen met schrijven en wel zou zien waar het verhaal haar bracht. "Ik wil eigenlijk gewoon beginnen met lekker voor de lol schrijven en een beetje freewheelen en dan later daar een lijn in brengen."
Dat was voor haar een nieuwe manier van werken. Bij eerdere boeken pakte ze het anders aan. Maar juist die vrijheid maakte het schrijven van Adem bijzonder. Toch kwam het onderwerp niet zomaar uit de lucht vallen. De ervaringen die Noort zelf in de loop der jaren opdeed, speelden een belangrijke rol. Sterker nog: twintig jaar geleden had ze dit boek naar eigen zeggen niet kunnen schrijven.
"Het lege-nestsyndroom, de overgang, relaties na je scheiding, gescheiden zijn, je verhouden tot je ex-man. Nou ja, goed, dat zit er allemaal in." Niet dat haar eigen leven letterlijk op papier staat. Maar de gevoelens en situaties zijn haar bepaald niet vreemd. En juist daar wilde ze iets mee doen.
Want volgens Noort krijgen vrouwen van middelbare leeftijd nog altijd te weinig aandacht in boeken en televisieseries. Het gaat vaak over twintigers en dertigers, terwijl er volgens haar genoeg verhalen te vertellen zijn over vrouwen die ouder worden. "Vooral het ouder worden van vrouwen, dat wordt gewoon weinig belicht in de literatuur. Op dezelfde manier waarop het wel vaak gaat over het ouder worden van mannen." (tekst gaat door onder de foto)
Met Adem bewijst Saskia Noort dat ze ook buiten haar vertrouwde thrillers haar lezers weet te bereiken. Het leverde de schrijfster uit Bergen haar achtste nominatie voor de NS Publieksprijs op. (foto: Streekstad Centraal)En dan zijn er nog de vrouwen die op een gegeven moment boos worden, hun grenzen aangeven en niet langer alles zomaar accepteren. Ook die ziet Noort nauwelijks terug. Met Adem wilde ze juist zo'n vrouw een stem geven.
Wie denkt dat een ervaren schrijfster als Noort vooraf precies weet hoe haar verhaal gaat verlopen, heeft het mis. Sterker nog: dat zou ze zelf maar saai vinden. "Ik vind het zelf altijd fijn om het tijdens het schrijven te ontdekken, omdat dat het gewoon spannender maakt. Want als het voor mij spannend is, is het voor de lezer ook spannend."
Ze laat haar verhaal liever gaandeweg ontstaan. Soms krijgt ze tijdens het schrijven ineens een idee waardoor alles een andere kant opgaat. "Dan denk je ineens: we kunnen het ook omdraaien. Of we kunnen ook die kant of die kant. Het moet niet al helemaal vastliggen."
Dat betekent overigens niet dat het schrijven altijd vanzelf gaat. Bij Adem zat de grootste uitdaging vooral in het genre. Want wat voor boek was het eigenlijk? Een thriller? Een roman? Of iets daartussenin? Voor Noort maakte dat niet zoveel uit, maar de buitenwereld wil volgens haar graag een etiket op een boek plakken. En daar heeft ze weinig mee. Zo'n label kan een schrijver juist beperken. (tekst gaat door onder de foto)
Saskia Noort (1e van rechts) is een van de zes genomineerden voor de 25ste editie van de NS Publieksprijs. Ook de Alkmaarse Simone van der Vlugt is genomineerd, met haar historische roman Kruistocht van een koningin. (foto: aangeleverd)Ook het moment waarop een boek klaar is, blijft lastig. Noort schrijft haar verhalen doorgaans in vier delen en voelt op een gegeven moment wanneer alles samenkomt. Al kan ze een week later zomaar tot de conclusie komen dat er toch nog iets ontbreekt. "Het is nooit echt af."
Met Adem nam Noort bewust een risico. Haar trouwe lezers kennen haar vooral van spannende thrillers. Ze wist dan ook dat niet iedereen daar blij mee zou zijn. "In dit geval vond ik het wel ietsje enger, omdat het geen klassieke thriller is en dat ik wist dat ik die feedback terug ging krijgen. En die kreeg ik ook."
Sommige lezers waren teleurgesteld. Tegelijkertijd ontdekte ze ook een nieuwe groep lezers. Mensen die haar boeken normaal gesproken niet zo snel zouden oppakken, waren juist enthousiast over Adem.
En dat gaf haar vertrouwen. "Ik vind het natuurlijk heel fijn dat ik heel veel lezers heb. Maar ik ben natuurlijk niet uitsluitend alleen voor de verkoop aan het schrijven. Ik schrijf ook omdat ik iets kwijt wil."
Dat ze met dit andere verhaal opnieuw genomineerd is voor de NS Publieksprijs, voelt dan ook als een bevestiging. Er waren mensen die dachten dat Adem minder goed zou verkopen dan haar gebruikelijke thrillers. Tóch wist ze er opnieuw een nominatie mee binnen te slepen. (tekst gaat door onder de foto)
Even terug naar waar het allemaal begon. Bij Boekhandel Thomas in Bergen, de plaats waar Saskia Noort opgroeide, konden lezers zaterdag hun exemplaar van Adem laten signeren. (foto: Streekstad Centraal)Zaterdag was Noort weer even terug in Bergen, de plaats waar ze opgroeide. Bij Boekhandel Thomas aan de Stationsstraat konden lezers hun exemplaar van Adem laten signeren en de schrijfster persoonlijk ontmoeten.
Dat blijft voor haar iets bijzonders, al merkt ze dat signeersessies tegenwoordig minder populair zijn dan vroeger. "Het signeren is nu een beetje in een verdomhoekje geraakt, omdat er niet veel mensen meer op afkomen. Dat is dan wel jammer. Als schrijver is het heel leuk om echt te zien wie jouw boek leest."
En die lezers hebben nu ook de kans om haar eindelijk de NS Publieksprijs te bezorgen. Na acht nominaties hoopt Noort natuurlijk dat het een keer raak is. Maar ze wil niet dat mensen alleen op haar stemmen omdat ze haar die prijs gunnen. "Ik wil dat mensen stemmen op het boek en niet op de schrijver."
Uiteindelijk draait het volgens haar om één ding: welk verhaal heeft de meeste indruk gemaakt? "Is dit het beste, meest verrassende boek van het jaar? En ja, als mensen dat van Adem vinden, ben ik natuurlijk ongelooflijk blij en trots."
