Een op drie jongvolwassenen denkt aan zelfdoding: Dijk en Waard komt met nieuwe aanpak

Praten over zelfdoding al vóórdat iemand bij de hulpverlening terechtkomt. Dat wordt een belangrijk onderdeel van het nieuwe suïcidepreventiebeleid van Dijk en Waard. De gemeente gaat onder meer medewerkers en andere professionals trainen om signalen te herkennen en het gesprek aan te gaan. De noodzaak is volgens wethouder Antoine Tromp groot: bijna een derde van de jongvolwassenen in Dijk en Waard heeft serieus aan zelfdoding gedacht. "Dat is echt een teken aan de wand."

Juist donderdag krijgt het onderwerp extra aandacht. Elk jaar is het op 10 september Wereld Suïcide Preventie Dag. Dijk en Waard doet mee aan de landelijke Walk into the Light, een wandeling bij zonsopkomst in het Geestmerambacht. De dag valt midden in de Week van de Suïcidepreventie. (tekst gaat verder onder de foto)



Maar de gemeente wil het niet bij een week met extra aandacht laten. Sinds begin dit jaar zijn gemeenten wettelijk verplicht om structureel beleid te voeren om suïcides te helpen voorkomen. Dijk en Waard heeft daarom samen met Alkmaar, Bergen, Castricum, Heiloo en Uitgeest een regionale aanpak voor 2026 tot en met 2028 vastgesteld.

Vooral de cijfers onder jongvolwassenen vallen op. In Dijk en Waard gaf in 2019 18,8 procent van de 16- tot 25-jarigen aan suïcidegedachten te hebben gehad. In 2024 was dat 32,7 procent. Ook in Alkmaar ligt het percentage inmiddels boven de 32 procent. Voor de hele regio gaat het naar schatting om ruim 10.000 jongvolwassenen. (tekst gaat verder onder de foto)



Tromp noemt de stijging in Dijk en Waard 'echt significant'. Dat betekent volgens hem nadrukkelijk niet dat een derde van deze jongeren daadwerkelijk een poging zal doen. "Maar het geeft wel iets aan dat het een onderwerp is waar we vinden dat vanuit Volksgezondheid echt aandacht op moet blijven."

Een belangrijk probleem is dat hulpverleners lang niet iedereen bereiken. Volgens het regionale plan was ongeveer 60 procent van de mensen die door suïcide overleed niet in beeld bij de geestelijke gezondheidszorg. Daardoor kunnen juist mensen buiten de professionele zorg een belangrijke rol spelen: bijvoorbeeld jongerenwerkers, docenten, huisartsen, politiemedewerkers en sportbegeleiders. (tekst gaat verder onder de foto)



Streekstad Centraal woonde dinsdag zelf een training bij van 113 Zelfmoordpreventie voor professionals. Daar ging het onder meer over risicofactoren bij jongeren en veranderingen in gedrag die aanleiding kunnen zijn om extra alert te zijn. Ook uitingen op sociale media kunnen een signaal vormen.

Een belangrijk onderdeel van zo'n training is niet alleen signaleren, maar vooral durven vragen wat er aan de hand is. Tromp vat het praktisch samen: "Hoe pik je de signalen op en wat doe je er dan mee? Welk handelingsperspectief heb je dan?" De gemeente wil dergelijke zogeheten gatekeeperstrainingen meerdere keren per jaar gaan aanbieden. Vanaf 2027 moeten ze periodiek en breder beschikbaar komen. (tekst gaat verder onder de foto)



Het trainen van mensen die suïcidaliteit kunnen signaleren is een van de onderdelen van de regionale aanpak. Daarnaast willen de gemeenten het taboe op praten over zelfdoding verkleinen, risicogroepen eerder bereiken, de samenwerking tussen organisaties verbeteren en de toegang tot middelen en plekken waarmee een suïcidepoging kan worden gedaan beperken. Dat laatste kan bijvoorbeeld gaan over veiligheid rond het spoor, hoogbouw en bruggen.

Dijk en Waard gaat het regionale plan de komende maanden verder vertalen naar een eigen uitvoeringsagenda. Daarbij wil de gemeente onder meer jongerenwerk, scholen, welzijnsorganisaties, vrijwilligers en andere lokale organisaties betrekken. Ook ervaringsdeskundigen kunnen daarbij een rol krijgen. "We willen dit ook gewoon bespreken met onze netwerkpartners, eventueel ook met ervaringsdeskundigen, dat we wel aansluiten bij de behoefte die er is", aldus Tromp. De lokale agenda moet eind dit jaar klaar zijn. (tekst gaat verder onder de foto)



Voor Dijk en Waard is vanuit de nieuwe wet jaarlijks ongeveer 48.000 euro beschikbaar. Voorlopig wil het college de aanpak binnen dat bedrag uitvoeren. Als later blijkt dat meer geld nodig is, wil Tromp daarover met de gemeenteraad in gesprek.

Een harde doelstelling, bijvoorbeeld dat het aantal suïcides binnen enkele jaren met een bepaald percentage moet dalen, heeft de gemeente bewust niet vastgesteld: "Als ik een getal zou moeten noemen, dan het liefst nul." Tromp wil in ieder geval een daling terugzien in de gezondheidsmonitoren. Preventie is volgens hem moeilijk rechtstreeks aan één maatregel te koppelen. (tekst gaat verder onder de foto)



De wethouder kijkt daarbij verder dan het voorkomen van suïcide alleen. Vooral de cijfers onder jongeren zeggen volgens hem ook iets over hun bredere welzijn. "Je wil wel perspectief voor jongeren creëren. En volgens mij zijn er heel veel kansen voor jongeren. Maar je moet ook laten zien dat ze er zijn."

De aanpak beperkt zich overigens niet tot jongeren. Ook ouderen, mannen van middelbare leeftijd en LHBTIQ+'ers worden in het regionale beleid als groepen genoemd waarvoor extra aandacht nodig kan zijn. Welke groepen in Dijk en Waard uiteindelijk met specifieke maatregelen worden benaderd, wordt bij het maken van de lokale uitvoeringsagenda bepaald.

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten kan anoniem via 113 Zelfmoordpreventie, telefonisch via 113 of gratis via 0800-0113 en via 113.nl.