In een professionele werkplaats draaien dagelijks verschillende apparaten. Denk aan verlichting, afzuiging, acculaders, hefapparatuur, lasmachines en installaties die perslucht leveren. Deze apparatuur is vaak onmisbaar, maar kan ook ongemerkt veel energie verbruiken. Vooral wanneer machines onnodig blijven draaien, niet goed worden onderhouden of meer capaciteit hebben dan voor het werk nodig is.
Voor ondernemers betekent een lager energieverbruik niet alleen een lagere energierekening. Efficiënt werkende apparatuur gaat vaak ook langer mee en veroorzaakt minder onverwachte stilstand. Met een aantal praktische aanpassingen kan het verbruik worden teruggebracht zonder dat dit ten koste gaat van de productiviteit.
Breng het huidige verbruik in kaart
Energie besparen begint met inzicht. Veel bedrijven weten hoeveel elektriciteit zij in totaal gebruiken, maar niet welke machines daarvoor verantwoordelijk zijn. Daardoor blijft onduidelijk waar de grootste besparingsmogelijkheden liggen.
Met tussenmeters of slimme energiemeters kan het verbruik per machine of werkzone worden gemeten. Controleer niet alleen hoeveel energie tijdens werkzaamheden wordt gebruikt, maar ook wat er gebeurt tijdens pauzes, ’s nachts en in het weekend. Apparaten die stand-by blijven staan, verwarming die onnodig doorloopt en laders die permanent zijn aangesloten, kunnen samen voor een aanzienlijk sluipverbruik zorgen.
Vergelijk het energieverbruik ook met het aantal draaiuren en uitgevoerde werkzaamheden. Een machine die weinig wordt gebruikt maar toch veel stroom vraagt, verdient extra aandacht.
Schakel apparatuur uit bij stilstand
Veel werkplaatsmachines worden gedurende een werkdag maar een deel van de tijd daadwerkelijk gebruikt. Toch blijven motoren, verlichting en afzuigsystemen soms urenlang ingeschakeld.
Maak daarom duidelijke afspraken over het uitschakelen van apparatuur. Bij een korte onderbreking hoeft niet iedere machine direct uit, maar tijdens langere pauzes of buiten werktijd is dat meestal wel verstandig. Plaats eventueel centrale schakelaars per werkzone, zodat medewerkers niet ieder apparaat afzonderlijk hoeven te controleren.
Automatische tijdschakelaars en bewegingssensoren kunnen helpen bij verlichting, ventilatie en andere installaties die regelmatig worden vergeten. Zorg er wel voor dat veiligheidsverlichting en noodzakelijke ventilatie beschikbaar blijven.
Kies de juiste machinecapaciteit
Een machine met veel vermogen lijkt toekomstbestendig, maar kan onnodig veel energie gebruiken wanneer de capaciteit nauwelijks wordt benut. Een te lichte machine is evenmin efficiënt. Die moet langer draaien, raakt sneller overbelast en kan eerder slijten.
Inventariseer daarom welke werkzaamheden regelmatig voorkomen. Kijk naar het materiaal, de gebruiksduur, de benodigde druk of kracht en de verwachte piekbelasting. Een beperkte reservecapaciteit is verstandig, maar structurele overcapaciteit maakt zowel de aanschaf als het gebruik onnodig duur.
Dit geldt bijvoorbeeld bij de keuze voor een compressor. Let niet alleen op de grootte van het drukvat of het motorvermogen, maar vooral op de benodigde luchtopbrengst en werkdruk. Een te kleine uitvoering slaat voortdurend aan, terwijl een veel te groot systeem energie gebruikt voor capaciteit die niet nodig is.
Voorkom lekkage in persluchtsystemen
Perslucht is breed inzetbaar, maar het opwekken ervan vraagt relatief veel elektriciteit. Lekkende slangen, koppelingen en leidingen zorgen ervoor dat de installatie vaker moet aanslaan om het systeem op druk te houden.
Controleer aansluitingen regelmatig op lekkage. Grotere lekken zijn soms hoorbaar als een sissend geluid, maar kleine lekken vallen in een rumoerige werkplaats nauwelijks op. Controle tijdens een rustig moment, bijvoorbeeld na werktijd, maakt het eenvoudiger om drukverlies op te sporen.
Sluit delen van het leidingnet af wanneer deze langere tijd niet worden gebruikt. Houd leidingen bovendien zo kort en logisch mogelijk. Onnodig lange, smalle of bochtige leidingen veroorzaken drukverlies. De systeemdruk verhogen om dit te compenseren leidt vervolgens tot extra energieverbruik.
Onderhoud machines op vaste momenten
Vervuilde filters, versleten lagers en onvoldoende smering verhogen de weerstand in machines. De motor moet daardoor harder werken om dezelfde prestatie te leveren. Goed onderhoud draagt daarom rechtstreeks bij aan een lager energieverbruik.
Maak per machine een onderhoudsschema. Neem daarin onder andere filters, olie, riemen, lagers, koelopeningen en elektrische aansluitingen op. Let ook op afwijkende trillingen, warmteontwikkeling of geluiden. Dit kan erop wijzen dat onderdelen niet meer soepel bewegen.
Wacht niet tot een machine volledig uitvalt. Preventief onderhoud is meestal goedkoper dan een onverwachte reparatie en helpt voorkomen dat werkzaamheden tijdens een drukke periode stil komen te liggen.
Gebruik afzuiging alleen waar nodig
Afzuiginstallaties zijn belangrijk voor een veilige en gezonde werkomgeving, maar hoeven niet altijd op maximaal vermogen te draaien. Wanneer slechts één machine wordt gebruikt, is het inefficiënt om het volledige afzuigsysteem actief te houden.
Met afsluitkleppen kunnen ongebruikte delen van het leidingnet worden afgesloten. Bij grotere installaties kan een toerengeregelde motor het vermogen aanpassen aan de actuele behoefte.
Controleer daarnaast de filters. Een verzadigd filter verhoogt de luchtweerstand, waardoor de installatie meer energie nodig heeft om voldoende lucht te verplaatsen. Regelmatig reinigen of vervangen verbetert zowel de afzuiging als de energieprestatie.
Organiseer het laden van accu’s
In steeds meer werkplaatsen worden elektrische handgereedschappen, machines en voertuigen met accu’s gebruikt. Een centrale laadplek maakt het gemakkelijker om het laadproces te controleren.
Laat laders niet onnodig ingeschakeld wanneer er geen accu is aangesloten. Gebruik waar mogelijk instelbare laadtijden, zodat het laden plaatsvindt wanneer de apparatuur nodig is of wanneer het elektriciteitstarief gunstig is.
Eén accuplatform voor meerdere gereedschappen kan eveneens praktisch zijn. Hierdoor zijn minder afzonderlijke laders en reserveaccu’s nodig. Bewaar accu’s droog, geventileerd en beschermd tegen zeer hoge of lage temperaturen. Extreme omstandigheden kunnen de levensduur verkorten.
Kijk ook naar verlichting en verwarming
Oude verlichting kan relatief veel elektriciteit gebruiken. Ledverlichting is doorgaans energiezuiniger en biedt bovendien direct volledig licht. Goede taakverlichting boven werkbanken en machines voorkomt dat de volledige ruimte voortdurend fel verlicht moet worden.
Verwarm daarnaast alleen de zones waar mensen daadwerkelijk werken. Een grote opslagruimte hoeft niet dezelfde temperatuur te hebben als een vaste werkplek. Houd buitendeuren zo veel mogelijk gesloten en controleer op tocht langs deuren, ramen en overheaddeuren.
Door verbruik te meten, lekkages te herstellen en machines bewust te gebruiken, kan een werkplaats structureel energie besparen. De grootste winst ontstaat meestal niet door één grote ingreep, maar door meerdere praktische verbeteringen die dagelijks worden volgehouden.
