Alkmaar stelde veiligheidseisen aan geldautomaat in de Achterstraat, maar kon vergunning niet weigeren

De komst van een nieuwe geldautomaat in de Alkmaarse Achterstraat riep herinneringen op aan de zware plofkraak die daar in 2021 een ravage veroorzaakte. De gemeente weigerde de vergunning aanvankelijk, maar niet om veiligheidsredenen: het ontwerp voldeed niet aan de welstandseisen.

Dat blijkt uit antwoorden van het college op vragen van de Alkmaarse VVD. Nadat het plan was aangepast, moest de vergunning worden verleend. Vanwege de voorgeschiedenis stelde de gemeente wel aanvullende veiligheidsvoorwaarden.

Een harde knal in de Achterstraat, kort daarna gevolgd door een nog zwaardere explosie. Het is een septembernacht in 2021 en bij een winkel met binnen een geldautomaat is zojuist een plofkraak gepleegd. Wanneer mensen gaan kijken, zien ze een ravage. Ruiten zijn uit de sponningen gesprongen en de straat ligt bezaaid met glas en puin. (tekst gaat verder onder de foto)



Een medewerker van Mojo's ziet twee mannen uit de winkel komen en op een Vespa wegrijden. Bewoners zijn ruw uit hun slaap gehaald. Een buurtbewoonster vertelt dat haar bed door de eerste knal schudde en bij de tweede explosie haar ruiten sprongen.

De omgeving wordt afgezet en ontruimd omdat er mogelijk nog explosieven aanwezig zijn. De Explosieven Opruimingsdienst Defensie neemt uiteindelijk twee explosieven mee. (tekst gaat verder onder de video)



De plofkraak stond niet op zichzelf: in 2019 waren ook geldautomaten in de Wendelaarstraat, de Vondelstraat en Noord-Scharwoude doelwit.

De plofkraak in de Achterstraat liet grote materiële schade en veel onrust onder bewoners en ondernemers achter. De komst van een nieuwe automaat in dezelfde straat, op enkele tientallen meters van de plek van de explosies, leidde daarom tot verbazing en bezwaren.

VVD-fractievoorzitter Christiaan Peetoom vroeg het college van B&W om uitleg. Hij wilde onder meer weten of de veiligheidsrisico's waren onderzocht, welke instanties waren geraadpleegd en of de gemeente de komst van de automaat had kunnen tegenhouden.

Uit de antwoorden blijkt dat voor het plaatsen van de geldautomaat in de gevel een omgevingsvergunning nodig was. Die vergunning werd aanvankelijk geweigerd omdat het ontwerp niet voldeed aan de redelijke eisen van welstand. Tijdens de bezwaarprocedure werd het plan aangepast. (tekst gaat verder onder de foto)



Na aanpassing voldeed het plan aan de welstandseisen en moest het college de vergunning op grond van de Omgevingswet verlenen; voor een afzonderlijke afweging tussen de beschikbaarheid van contant geld en de veiligheid van de omgeving bood de wet volgens B&W geen ruimte. De gemeente mocht wel veiligheidsvoorschriften aan de vergunning verbinden.

Vanwege de eerdere plofkraak en bezwaren uit de buurt vroeg burgemeester Anja Schouten een gesprek aan met aanbieder Euronet. Volgens het college was er daarnaast afstemming met veiligheidspartners zoals de politie. Ook werd informatie ingewonnen bij het Regionaal Informatie- en Expertisecentrum (RIEC), dat een handreiking over het onderwerp heeft opgesteld.

Aan de vergunning zijn verschillende veiligheidsvoorwaarden verbonden. De automaat moet een inktsysteem hebben dat het geld onbruikbaar maakt. Volgens het college geldt daarnaast een maximumbedrag dat kan worden opgenomen. De automaat mag geen zelfvulautomaat zijn en moet worden gevuld door een gecertificeerde waardetransporteur. Ook valt de locatie onder het cameratoezicht in de binnenstad.

De vergunning werd op 23 februari 2026 verleend. De bezwaarmakers zijn volgens de gemeente over het besluit en de aanvullende voorwaarden geïnformeerd. Over de betrokkenheid van de buurt vooraf zegt het college alleen dat de aanvrager bij de vergunningsaanvraag heeft gemeld dat participatie had plaatsgevonden. (tekst gaat verder onder de foto)



Peetoom is gematigd tevreden. “Ik vind het goed dat er aanvullende veiligheidseisen zijn gesteld”, laat hij Streekstad Centraal weten. De interne werkafspraken zijn wat hem betreft echter niet dwingend genoeg. Hij wil dat veiligheid steviger in formeel beleid wordt verankerd.

“Ik ben van mening dat we wel degelijk moeten kijken hoe we veiligheid kunnen verankeren in beleid, zodat we in de toekomst aanvragen kunnen weigeren die een gevaar kunnen vormen voor de openbare orde en veiligheid. Zo'n gebeurtenis is gewoon heel ingrijpend in het geval van een plofkraak.”

Het college benadrukt echter dat gemeentelijk beleid de dwingende toetsingsregels van de Omgevingswet niet opzij kan zetten. En dat weet Peetoom misschien ook wel, want hij was zelf nog wethouder toen het college de vergunning verstrekte.