Karavaan toe aan tiende editie: “We zijn nog lang niet klaar met Alkmaar”

Tien jaar geleden begon Karavaan zelfstandig aan een cultureel avontuur waarvan niemand precies wist waar het zou eindigen. En dat weten we nog steeds niet, maar inmiddels trekt het festival bezoekers uit heel Nederland naar Alkmaar en is het uitgegroeid tot een vaste waarde binnen de Noord-Hollandse theaterwereld.

De Karavaan blijft daarbij trouw aan waar het ooit mee begon: bijzondere voorstellingen op onverwachte plekken, ruimte voor jonge makers en theater dat mensen samenbrengt.

Directeur Ilse van Dijk en communicatiemedewerker Jasper Brinkman Geus kijken samen met Streekstad Centraal trots vooruit naar de jubileumeditie, én blikken terug op tien jaar bouwen, verhuizen en dromen. "Naamsbekendheid was in het begin echt belangrijk", steekt Ilse van wal. "We waren best bang of er wel mensen naar onze voorstellingen zouden komen. Gelukkig gebeurde dat wel en daarna zijn we eigenlijk alleen maar groter geworden."

Hoewel de organisatie Karavaan dit jaar het tienjarig jubileum viert, bestaat het festival al veel langer. Tot en met 2015 opereerde het locatietheaterfestival onder de Cultuurcompagnie Noord-Holland, en trok het vooral als rondreizend straattheaterfestival door de provincie. (tekst loopt door onder de foto)



In 2016 brak Karavaan met de Cultuurcompagnie en koos het bewust voor een nieuwe koers. Met groot Alkmaar als vaste basis. Daarna groeide het festival uit tot één van de groten binnen het Noord-Hollandse locatietheater.

Die groei is inmiddels zichtbaar ver buiten Alkmaar. Bezoekers uit het hele land weten het festival inmiddels te vinden. "Mensen komen niet alleen uit Noord-Holland, maar echt vanuit heel Nederland naar Alkmaar", zegt Ilse. "We zijn ook echt een springplank voor jonge makers en creatievelingen. Dat is wel iets waar we trots op zijn", voegt Jasper toe.

Wat Karavaan onderscheidt van andere festivals is volgens Ilse vooral de manier waarop locatie en voorstelling samenkomen. "Nergens anders in de regio is er zoiets als wat wij aanbieden. We willen dat iedereen zich vertegenwoordigd voelt in onze programmering.". En daarbij draait het niet alleen om de voorstelling zelf.

"Je gaat hier niet een theaterzaal in om alleen te kijken", legt Jasper uit. "Vanaf het moment dat je het terrein op loopt, ben je onderdeel van de beleving. Wij bepalen hoe bezoekers lopen, wat ze zien en hoe ze ergens binnenkomen. De locatie is écht onderdeel van het verhaal." (tekst gaat door onder de foto)



Dat levert vaak iets bijzonders op. Zo vindt dit jaar een voorstelling plaats bij LiberTerra in Koedijk. "Ik kende het zelf eerst ook niet", vertelt Ilse lachend. "Maar toen we daar eenmaal waren dacht ik echt: dit is geweldig. De bewoners willen ook meehelpen, dus dan weet je dat er weer iets bijzonders ontstaat."

Ook Alkmaar zelf blijft inspireren. "Ik zeg altijd: Alkmaar is Nederland in het klein. Je hebt hier alles in de buurt. De duinen, de polder, de stad. Daardoor hebben we ontzettend veel mooie locaties tot onze beschikking."

Na tien jaar heeft Karavaan al op talloze bijzondere plekken gespeeld, maar het verlanglijstje is nog lang niet leeg. "Boven op de parkeergarage, met uitzicht over heel Alkmaar, staat hoog op mijn lijstje", vertelt Ilse enthousiast. "Ik zie het helemaal voor me: een voorstelling over hoe mensen zich tegenwoordig voortbewegen, met dat uitzicht over de stad op de achtergrond. Dat zou echt uniek zijn. We houden ervan om anders dan anders te zijn." (tekst gaat door onder de foto)



Ook Jasper kijkt uit naar bijzondere producties tijdens de komende jubileumeditie. "Anna An Sich wordt gespeeld in de schuilkerk aan het Fnidsen. Dat vind ik zo’n bijzondere locatie en het sluit perfect aan bij het verhaal van de voorstelling."

Daarnaast noemt hij DIXI als een van de opvallendste producties van dit jaar. "Die speelt zich af achter de toiletten van het festivalhart in het Victoriepark", zegt hij lachend. "Misschien niet zo spectaculair als een parkeerdak, maar het past zó goed bij het onderwerp dat we er stiekem best trots op zijn."

Volgens de organisatie wordt er nooit zomaar een locatie gekozen. "We denken echt goed na over welke plek iets toevoegt aan het verhaal dat we willen vertellen", legt Jasper uit.

Ondanks het succes kampt Karavaan nog steeds met een uitdaging die ze al jaren parten speelt: het ontbreken van een vaste locatie. "Dat is echt shit", zegt Ilse eerlijk. "Je bent steeds bezig met verhuizen, terwijl je liever bezig bent met het verbeteren van voorstellingen en nieuwe ideeën bedenken." (tekst gaat door onder de foto)



Het nieuwste stek, het voormalig UWV-kantoor in Alkmaar, werd door de organisatie flink aangepakt. "We hebben er van alles aan veranderd, waaronder een keuken toegevoegd", vertelt Ilse lachend. "Maar ideaal is het niet, zeker omdat we niet weten hoe lang we hier mogen blijven." De lijst met eerdere locaties is inmiddels lang. "We zijn heel blij met wat we nu hebben, maar het blijft onzeker. Het is toch te gek voor woorden dat we na tien jaar nog steeds 'krakers' zijn?"

Toch wordt die keuze zelf gemaakt. Volgens Ilse zijn er in Alkmaar wel degelijk leegstaande panden te vinden, maar blijkt een geschikte vaste locatie financieel lastig haalbaar. "We gaan niet bezuinigen op het programma zodat we een pand kunnen huren. Dat vinden we onverantwoord", legt ze uit. "We krijgen subsidie en dat geld willen we terug laten komen bij de gemeenschap. Dat moet dus naar de voorstellingen en de makers gaan."

Daarnaast zoekt Karavaan niet zomaar een kantoorruimte. "We hebben een grote plek nodig voor vrijwilligers, stagiaires en alle mensen die hier rondlopen. Natuurlijk zouden we misschien iets kunnen huren, maar dat is vaak niet waar we echt wat aan hebben. Uiteindelijk kiezen we voor het programma."

Voor de jubileumeditie gooit Karavaan het over een andere boeg. Het festivalhart wordt dit jaar voor het eerst gratis toegankelijk. "Normaal doen festivals het andersom", zegt Jasper. "Die beginnen gratis en maken het later betaald. Wij draaien het juist om." Waar bezoekers eerder entree betaalden om het terrein op te kunnen, is dat nu niet meer nodig. Alleen voor de voorstellingen zelf moeten nog kaarten worden gekocht. (tekst gaat door onder de foto)



"We willen dat nieuwe mensen ons weten te vinden", legt Ilse uit. "Soms houdt het mensen tegen dat ze moeten betalen voor iets waarvan ze niet precies weten wat het is. Nu kan iedereen gewoon binnenlopen en sfeer proeven." Dat betekent wel een financiële aderlating voor de organisatie. Toch twijfelen Jasper en Ilse niet aan de keuze. "We lopen veel inkomsten mis, maar het voelde alsof dit 'moest'. We lossen het financieel niet meteen op, maar toegankelijkheid vinden we belangrijker."

Volgens Ilse staat de culturele sector steeds meer onder druk. "Er wordt veel bezuinigd, terwijl organisaties zoals wij juist belangrijk zijn voor een stad. Alkmaar kan soms best conservatief zijn. Als andere geluiden minder ruimte krijgen, wordt dat alleen maar erger. Dat willen wij juist voorkomen."

Maar stoppen? Daar denken ze voorlopig absoluut niet aan. "Het werk geeft enorm veel energie", zeggen Jasper en Ilse. "We maken mooie dingen, met verhalen die er toe doen, en dat willen we de komende jaren gewoon blijven doen." Al blijft er één grote wens overeind staan: een vaste plek in Alkmaar. "Het liefst midden in het centrum", zegt Ilse. "Waar we nu zitten lopen vrijwilligers makkelijk even binnen. Dat werkt heel fijn."

Na tien jaar bouwen, verhuizen en vernieuwen is één ding voor Jasper en Ilse in ieder geval duidelijk: "We zijn nog lang niet klaar met Alkmaar, maar eerst is het tijd voor de jubileumeditie eind deze maand."