Het had misschien al eerder moeten gebeuren, vóór dat vervelende incident met de brandweer, die het archief onderspoot tijdens een oefening. Vrijdag werd het eeuwenoude archief van het Alkmaarse Kaasdragersgilde overhandigd aan het Regionaal Archief Alkmaar, waar het professioneel zal worden bewaard: "Heel bijzonder dat het zó mooi is aangeleverd."
Archiefdirecteur Paul Post toont zich meer dan tevreden met wat hij binnenkrijgt. De Kaasdragers hebben er, ondanks dat ongeluk met de brandweer, goed voor gezorgd. "Het gebeurt niet vaak dat we het zo netjes binnenkrijgen. Ik kan je wel wat bananendozen laten zien bij ons... We zijn Joris Jan erg dankbaar."
Joris Jan de Vries zette zijn tanden in de klus: heel het archief ordenen, inventariseren, doorspitten. Zorgen dat alles in het juiste mapje komt. "We hebben 23 inventarissen", zegt hij trots. (tekst gaat door onder de foto)
Een hartelijk welkom in de B&W kamer op het Alkmaarse stadhuis. Links kaasdrager Jette de Vries, in het midden geeft Joris Jan de Vries wethouder Jan Hoekzema een hand. (foto: Streekstad Centraal)Alles opschrijven is één ding, dat ook nog een beetje knap bewaren op een manier die latere generaties toegang tot al deze herinneringen verschaft, dát is een huzarenstukje, zo blijkt uit De Vries' verhaal. Hij weet van de hoed en de rand. "We hebben uiteindelijk drie meter archief. Alles wat speelde werd vastgelegd en nu krijgt dat een plek in de geschiedenis."
De kaasdragers zijn hun archivaris dankbaar voor zijn noeste arbeid. "Het heeft 3,5 jaar geduurd", blikt Jette de Vries - geen familie - terug. "En nu dus de officiële overhandiging op het stadhuis. Nou, zolang we maar voor tienen weer op de markt zijn..." (tekst gaat door onder de foto)
Het officiële moment: de Kaasvader tekent de overeenkomst voor eeuwige bruikleen. Rechts directeur van het Regionaal Archief Paul Post. (foto: Streekstad Centraal)De 'hoge heren van het gilde', zoals wethouder Jan Hoekzema ze aankondigde, zijn dan al gaan zitten in een sierlijke zaal in het Alkmaarse stadhuis. Hier vergaderen normaal de burgemeester en de wethouders, maar vandaag is het even feest. "Ik ben gewend om zélf het woord te voeren, maar dat laat ik nu dus aan de hoge heren", lacht de wethouder.
Op 17 juni 1593 begint de geschiedenis die in die drie meter archief ligt opgeslagen. Lang niet alles is bewaard, veel ging verloren toen die brandspuit erover ging, zo door een raampje hoog in de Waagtoren waarachter het toch veilig leek - maar heel veel is er ook nog wél. (tekst gaat door onder de foto)
Vooruit, ook maar een foto voor het archief. (foto: Streekstad Centraal)Bijnamen bijvoorbeeld. Kaasdragers hebben altijd een bijnaam en welke bijnaam bij welke hoort, ook dat is - meestal tenminste - in de stukken terug te vinden. "Dat zijn wel persoonsgegevens", zegt archiefdirecteur Post daarover. "Daar gaan we voorzichtig mee om." Niet zomaar online zetten dus, maar wie hier onderzoek naar doet, kan er wel over beschikken.
Dat is mooi voor mensen die stamboomonderzoek doen, vindt Joris Jan de Vries. "De kaasdragers waren sjouwers. Dat was lange tijd zo'n beetje het laagste beroep, het waren mensen waarover nooit werd geschreven, maar in Alkmaar werd dat anders met de oprichting van dit gilde. Daardoor zijn ze terug te vinden." Zo komen voorvaderen tot leven die anders dat plekje in de geschiedenis misschien wel nooit bevochten hadden. (tekst gaat door onder de foto)
Opmerkelijk vervoer in Alkmaar, waar kaasdragers natuurlijk altijd voorrang hebben op het overige verkeer (foto: Streekstad Centraal)"Wie weet leidt dit archief nog tot een boek, of een andere publicatie", zegt Post. Hij weet uit ervaring wat 'zijn' archief voor geschiedenisliefhebbers kan betekenen. "Geschiedenis, daar zijn wij trots op. En wat is er nou Alkmaarser dan de geschiedenis van de Kaasdragers?"
Om dat nog extra te onderstrepen werden de archiefdozen op de 'mallejan', mét kazen uiteraard, tot aan de poort van het Regionaal Archief gesjouwd. Daarna was het echt zo ver en was het uit handen - de twee kaasdragers konden voldaan weer terug naar de markt. (tekst gaat door onder de foto)
Kaasdragers zijn ze allereerst en bovenal, maar daarnaast ook professionele bezorgers, tot aan de deur van het archief (foto: Streekstad Centraal)Kaasvader Willem Borst is er eerder die ochtend natuurlijk ook bij, in het stadhuis. Hij zet zijn handtekening, onder die bruikleen dus. Het archief blijft van het gilde, dat is daarmee wel vastgelegd.
"Eeuwigdurend, wat is eeuwigdurend", filosoferen de aanwezigen. Joris Jan de Vries ziet dat vrij nuchter: "Als een van beide omvalt, het archief of de kaasdragers, dan gaat het archief naar de ander."
Bij Willem Borst is er gelukkig geen twijfel over die toekomst. "De Kaasmarkt, ons gilde, dat zijn dingen die altijd blijven bestaan. We moeten dit doorgeven. Als wij straks zélf 'katje-wijle' zijn, gaan de jongeren hiermee verder. Dat is eeuwig."
