Woningnood, vingerwijzen en frustratie op verkiezingsmarkt: “Iedereen wil bouwen, maar er gebeurt niets”

Warme chocolademelk, bekers soep, tulpen en handen vol flyers: in winkelcentrum De Mare probeerden Alkmaarse politieke partijen zaterdag de aandacht van het winkelend publiek te trekken. En wie niet uit zichzelf stopte, werd verderop in het winkelcentrum alsnog aangesproken. De verkiezingsmarkt was zichtbaar, hoorbaar en vooral aanwezig. 

Maar achter de gemoedelijke sfeer schuilde een terugkerend, hardnekkig onderwerp dat vrijwel ieder gesprek bepaalde: wonen. En dan met name de vraag waarom het maar niet lukt om genoeg betaalbare woningen te realiseren voor Alkmaarse jongeren en starters.

Bij een van de tenten blijft een vrouw aandachtig staan. Ze wil haar naam niet in het artikel hebben, "want je politieke voorkeur moet je altijd voor je houden, en het gaat niet om mij, maar om mijn dochter." Die dochter is 25, werkt fulltime en woont nog altijd op haar oude slaapkamer. "Ze wil hier helemaal niet weg. Haar vrienden wonen hier, haar werk is hier. Maar ze staat al jaren ingeschreven en het schiet gewoon niet op. Dan hoor ik hier dat ze 15.000 woningen willen bouwen, of kleine starterswoningen van 40 vierkante meter. Prima, maar wanneer dan?" (tekst gaat door onder de foto)



Dat vrijwel alle Alkmaarse partijen zeggen dat ze willen bouwen, stelt haar niet gerust. De VVD spreekt bijvoorbeeld over duizenden nieuwe woningen in de aankomende jaren en voorrang voor Alkmaarders. FvD en BAS benadrukken eveneens dat Alkmaarse jongeren niet achteraan in de rij mogen staan. VOLT pleit voor compacte starterswoningen van ongeveer 40 vierkante meter, als opstap naar de woningmarkt. De ChristenUnie wil regels zoals parkeernormen versoepelen om bouwprojecten te versnellen. De Partij voor de Dieren wijst daarnaast op het anders indelen van ruimte - minder veehouderij, meer plek voor woningen - en pleit voor een inclusievere raad waarin jongeren structureel meepraten.

"Het klinkt allemaal logisch," zegt ze. "Maar als iedereen wil bouwen, waarom gebeurt het dan niet? Dan hoor je dat partijen andere partijen de schuld geven dat het niet lukt of dat regels in de weg zitten. Maar zij zitten daar samen in de raad. Regel het dan. Mijn dochter kan niet wachten tot ze het een keer met elkaar eens worden." (tekst gaat door onder de foto)



Een 22-jarige student luistert mee bij VOLT, waar wordt gesproken over betaalbare starterswoningen van rond de 40 vierkante meter. "Eerlijk? Ik zou daar meteen voor tekenen," zegt hij. "Ik hoef geen groot huis. Als ik maar een eigen plek heb waar ik kan koken, slapen en studeren. Dat is voor mij al luxe." Toch plaatst ook hij kanttekeningen. "Wat ik spannend vind, is dat het niet alleen bij kleine woningen moet blijven. Je wil ook kunnen doorgroeien. Als je alleen maar kleine appartementen bouwt, schuif je het probleem misschien door."

Hij merkt bovendien dat partijen elkaar vaak aanwijzen als vertragende factor. "Ik hoor steeds: wij willen wel, maar de anderen niet. Dat is toch gek? Blijkbaar zijn ze het er allemaal over eens dát er gebouwd moet worden. Waarom lukt het dan niet om samen knopen door te hakken?"

Bij de SP en SPA ligt de nadruk op betaalbaarheid en doorstroming. Zij pleiten voor meer seniorenwoningen, zodat grotere huizen vrijkomen voor gezinnen en starters. Status Quo noemt het benutten van leegstand - bijvoorbeeld boven winkels - als creatieve oplossing. Leefbaar Alkmaar benadrukt dat er voor álle groepen gebouwd moet worden, met een vast percentage sociale huur om de balans te bewaken. (tekst gaat door onder de foto)



Een wat oudere bezoeker vindt dat een logisch verhaal. "Er wonen mensen in huizen die eigenlijk te groot zijn voor ze, terwijl jongeren geen plek hebben. Dat schuifpuzzelidee snap ik wel. Maar dan moet je wel echt bouwen voor die ouderen, anders komt er niks vrij." Hij vervolgt: "En leegstand aanpakken? Dat lijkt me verstandig. Maar ik hoor dat al jaren. Ik wil wel eens zien dat het ook echt gebeurt."

Het idee van voorrang voor Alkmaarse jongeren - genoemd door onder meer VVD, FvD en BAS - verdeelt de bezoekers. Een man van midden veertig staat daar duidelijk achter. "Mijn zoon is hier geboren, hier opgegroeid, hier naar school gegaan. Dan vind ik het niet meer dan normaal dat hij hier ook kan wonen. Anders jaag je je eigen jongeren de stad uit."

Even verderop klinkt een ander geluid. "Het voelt misschien eerlijk," zegt een vrouw, "maar uiteindelijk heb je gewoon meer huizen nodig. Anders blijf je discussiëren over wie voor mag, terwijl er voor niemand genoeg is." (tekst gaat door onder de foto)



Ook het bredere toekomstperspectief komt aan bod. VOLT spreekt over langetermijndenken en een stad waar jongeren trots op kunnen zijn, met meer ruimte voor cultuur, sport en kunst. De ChristenUnie wijst op bereikbaarheid en noemt de nachttrein naar Amsterdam als voorbeeld van investeren in verbinding. SPA benadrukt het belang van goed openbaar vervoer, juist voor jongeren zonder auto.

Toch is er ook nog een ander thema dat vaak aan bod komt: leefbaarheid. Leefbaar Alkmaar legt de nadruk op veiligheid in de stad, onder meer door betere verlichting en luisteren naar de inwoners om te weten te komen waar ze zich onveilig voelen. De VVD wil extra boa’s inzetten om overlast tegen te gaan. FvD en SP benadrukken dat jongeren meer te doen moeten hebben in de weekenden. BAS pleit ervoor om minder te ‘overregelen’ in de horeca en meer verantwoordelijkheid bij ouders te leggen, zodat de stad volgens hen weer echt kan bruisen. (tekst gaat door onder de foto)



Een moeder van twee tieners kijkt daar met gemengde gevoelens naar. "Mijn kinderen moeten veilig naar huis kunnen, daar begint het mee. Meer licht, minder donkere plekken, dat zijn simpele dingen die echt verschil maken. Maar ik wil ook niet dat alles dichtgeregeld wordt. Jongeren moeten ook gewoon plezier kunnen maken."

Een jonge dertiger is stelliger. "Als je wil dat jongeren hier blijven, moet je zorgen dat het hier leeft. Nu hoor ik vaak: het mag niet, het kan niet, het past niet binnen de regels. Misschien moeten ze eens kijken welke regels ze zelf hebben bedacht. Wat BAS zegt spreekt me wel erg aan. Je moet niet overal regels aan vast gaan plakken."

Eigenlijk is frustratie wat overheerst bij veel bezoekers van de verkiezingsmarkt. Niet eens zozeer richting één specifieke partij of een politieke kleur, maar frustratie over het politieke en bestuurlijke proces. "Ze hebben allemaal een verhaal," vat een bezoeker samen. "Maar ondertussen verandert er niets. Bouwen, veiligheid, jongeren betrekken - prima. Maar laat het dan ook zien. Niet alleen in een tent met een folder, maar in de stad zelf."